23 januari 2019

Wel of niet vaccineren?

Ouderen moeten geïnformeerde keuzes kunnen maken over vaccinaties. Terugblik Rondetafelgesprek vaccineren in de Tweede Kamer.

Deze week vond een Rondetafelgesprek over vaccinaties in de Tweede Kamer plaats. Diverse deskundigen zoals Ted van Essen, vaccinatiedeskundige en huisarts, prof. Ronald de Groot, emeritus hoogleraar Radboudumc, prof. Gerhard Zielhuis van de Gezondheidsraad werden door Kamerleden gehoord over de lage vaccinatiegraad in Nederland, toegang tot vaccins en relevante vaccins voor ouderen. Deskundigen pleiten vooral voor publieksinformatie en goede voorlichting over de (preventieve) werking van vaccins dat moet resulteren in een grotere vaccinatiebereidheid onder de bevolking. KBO-Brabant is van mening dat ouderen een geïnformeerde keuze moeten kunnen maken over werkzame vaccins. Omdat de advies- en besluitvormingstrajecten over de vergoeding van vaccins erg lang duren, weten senioren vaak niet van het bestaan van werkzame vaccins tegen vervelende ziekten zoals gordelroos en pneumokokkenlongontsteking.

Relevante vaccins voor ouderen

Veel aandacht kregen de vaccins tegen de Meningokokkenziekte type A,C,W en Y. Meningokokkenziekte is een verzamelnaam voor ziekten die worden veroorzaakt door een bacterie, de meningokok. Deze bacterie kan ernstige ziektebeelden geven zoals bloedvergiftiging of hersenvliesontsteking. Bij ouderen komt de W-variant verreweg het meest voor. In Nederland bestaat geen Rijksvaccinatieprogramma (RVP) voor ouderen. De griepprik voor 60-plussers is namelijk onderdeel van het Nationaal Programma Grieppreventie. Kamerleden stelden veel vragen over een relevante vaccinaties voor ouderen vanwege de gezondheidswinst en behoud van kwaliteit van leven.

Vaccin tegen gordelroos

Gordelroos is een vervelende ziekte. Vooral ouderen kunnen er last van krijgen.
De meeste complicaties zijn vrij mild, maar een deel van de patiënten heeft te maken met ernstige zenuwpijn die soms moeilijk te behandelen is. In 2016 bestond er slechts één geregistreerd werkzaam vaccin tegen gordelroos: Zostavax. De Gezondheidsraad vindt dat dit vaccin niet aan alle ouderen beschikbaar gesteld moet worden omdat het onvoldoende bescherming biedt (site Gezondheidsraad). De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft  dit advies opgevolgd en besloten de gordelroosvaccinatie niet gratis aan ouderen aan te bieden. Er kan echter wel een individueel nut bestaan. Momenteel is de Gezondheidsraad bezig met een advies over een nieuw gordelroosvaccin https://www.rivm.nl/nieuws/gordelroos-achtergrondinformatie-voor-advies-vaccinatie-ouderen

Vaccin tegen pneumokokken

Pneumokokken kunnen longontsteking, maar ook hersenvliesontsteking veroorzaken. Jaarlijks komen zo’n 2.600 tot 5.600 ouderen in het ziekenhuis terecht met een pneumokokkenlongontsteking en ongeveer 1.800 met invasieve pneumokokkenziekte. Gemiddeld overlijdt 15% van deze patiënten. Door vaccinatie kan dit aantal ziekenhuisopnames en sterfgevallen aanzienlijk verminderen. Daarom adviseert de Gezondheidsraad ouderen van 60 tot en met 75 iedere vijf jaar te laten vaccineren met
het vaccin PPV23.  https://www.gezondheidsraad.nl/actueel/nieuws/2018/02/28/ouderen-vaccinatie-aanbieden-tegen-pneumokokken. Staatssecretaris Blokhuis heeft aangegeven dat hij het advies gaat opvolgen.

Vaccinatiegraad griep erg gedaald

Onder de doelgroep van Nationaal Programma Grieppreventie (risicogroepen en senioren vanaf 60 jaar) is de vaccinatiegraad gedaald van 77% naar 50%, aldus Ted van Essen, vaccinatiedeskundige en huisarts. Dit is ernstig omdat het infectierisico verhoogd wordt. De helft van de ziekenhuizen had een opnamestop vanwege de griep 2017-2018 en er stierven 9500 mensen waaronder veel ouderen. Met name jonge ouderen werden getroffen. Ted van Essen, vaccinatiedeskundige pleit voor een hogere vaccinatiegraad en voor de implementatie van  vaccins voor ouderen.

Betere voorlichting/educatie over de preventieve werking van vaccins

  • In de artsenopleidingen moet meer aandacht komen voor vaccinaties zeggen Ted van Essen en Patricia Bruijning-Verhagen van Julius Centrum UMC-Utrecht.
  • Het belang van vaccinaties dient via storytelling onder de aandacht worden gebracht. Ted van Essen noemt hierbij de shotgunstrategie. Vanuit verschillende kanalen wordt het nut van vaccins verkondigd en dient gekeken te worden naar de emotionele aantrekkelijkheid van de boodschap.